حسن پيرنيا ( مشير الدوله ) و عباس اقبال آشتيانى
453
تاريخ ايران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاريه ( فارسى )
در ابتداى امر خانان مغول چون داراى دربار و پايتخت و درگاه نبودند در موقع جلوس يا پذيرائى و بار عام چندان آداب مفصل نداشتند و مراسم ايشان در اين مورد نيز ساده و مختصر بود . پس از فوت چنگيز موقعى كه بزرگان خاندان او مىخواستند پسر او اوگتاى را بمقام خانى برگزينند در ابتدا باشارهء منجمان روز مسعودى را اختيار كردند سپس بر عادت معمول كلاههاى خود را برداشتند ، جغتاى دست راست برادر چنگيز و برادر چنگيز خان دست چپ اوگتاى را گرفت و او را بر تخت نشاندند و تولى خان به او جام شرابى تقديم كرد ، بعد جميع حاضران سه نوبت برسم احترام زانو زدند و او را در اين مقام تبريك گفتند . چون آداب جلوس بانجام رسيد اوگتاى و ساير شاهزادگان از اردو بيرون آمده در مقابل آفتاب سه نوبت زانو زدند بعد بشرب شراب و عيش و عشرت نشستند و پس از ختم جشن شادى برسم مغول تا سه روز متوالى بتذكار روح چنگيز طعامها ساختند و چهل دختر زيبا از نسل امرا و نوينان با آرايش تمام با اسبان گزيده نزديك روح او فرستادند . موقعى كه خان مغول مىخواست كسى را مورد منتهاى لطف قرار دهد او را بدست خود كاسهاى « 1 » از شراب انگور يا شير ماديان يعنى قميز ميداد . شخصى كه مورد اين لطف ميشد كاسهء مرحمتى را ميگرفت و پس از زانو زدن آن را بيك جرعه مينوشيد و اين رسم كاسه گرفتن و كاسه دادن از مهمترين آداب معمول مغول بوده و در موقع عقد صلح و قرارداد طرفين مقدارى طلا در شراب حل كرده مينوشيدند و يا آن مشروب را در ظرف زرين صرف ميكردند . سلاطين مغول كسانى را كه بايشان خدمتى كرده و در موارد سختى كمكى نموده بودند مورد نوازش مخصوص قرار مىدادند و باصطلاح خود ايشان را سيور غاميشى ميكردند و به آن جماعت اراضى و املاكى واميگذاشتند تا از محصول آن تمتع بردارند ؛ اين نوع املاك مرحمتى كه با عقاب و وارثان شخص نيز منتقل ميشد
--> ( 1 ) - بمغولى اياغ